Ўзбекистон давлат балансидаги банкларни хусусийлаштиришни 2027 йилдан бошлайди. Жорий йилда давлат банкларини сотиш режалаштирилмаяпти. Бу ҳақда 16 февраль куни президент томонидан тасдиқланган янгиланган Ўзбекистон-2030 стратегиясида маълум қилинди.

Ҳужжатга кўра, 2027 йилда давлат банклари сони 7 тагача қисқартирилади. 2028 йилда уларнинг сони 6 тага, 2029 йилда 5 тага, 2030 йилда 4 тага етади. 4 та банк улуши давлат балансида сақлаб қолинади.

Ҳозирда тўққизта банк давлатга тегишли: Ўзмиллийбанк, Ўзсаноатқурилишбанк, Агробанк, Халқ банки, Асакабанк, Бизнесни ривожлантириш банки, Микрокредитбанк, Алоқабанк ва Туронбанк.

Аввалроқ муҳокамага қўйилган Ўзбекистон-2030 стратегияси лойиҳасида Давлат банклари активларининг жами банк тизими активларидаги улушини 55 фоизгача камайтириш ҳақида норма киритилган эди. Бироқ, кейинчалик бу режа олиб ташланди.

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан эълон қилинган 2026-2028 йилларга мўлжалланган фискал стратегияда 2025-2026 йилларда Ўзсаноатқурилишбанк, 2026-2027 йилларда Асакабанк, Алоқабанк ва Туронбанк хусусийлаштирилиши белгиланган эди. Ўзмиллийбанк, Агробанк, Халқ банки, Бизнесни ривожлантириш банки ва Микрокредитбанк эса давлат балансида қолиши режалаштирилган.

Стратегик ислоҳотлар агентлиги директорининг ўринбосари Абдулла Абдуқодиров банкларни хусусийлаштириш яна ортга сурилганини давлат банкларига инвесторлар қизиқиш билдирмаётгани билан изоҳлаган.

"Бугунги кунда айрим давлат банклари инвесторлар учун жозибадор эмас. Чунки, катта ҳажмдаги қайтмаётган кредитлари бор. Ҳамда бир ёки икки йирик қарздорга концентрация қилинган кредит портфели, давлат лойиҳаларига берилган узоқ муддатли кредитлар ва юқори риск даражаси бор", деган Стратегик ислоҳотлар агентлиги директорининг ўринбосари.

Давлат банкларини хусусийлаштириш

2019 йилнинг апрель ойида президент Ўзсаноатқурилишбанк акциялари пакетини бирламчи (IPO) ва Алоқабанкникини иккиламчи (SPО) таклифга қўйиш тўғрисида қарор қабул қилди. Бир йил ўтиб, 2020 йилда давлат раҳбари ЕТТБ ва бошқа халқаро ташкилотларни жалб қилган ҳолда 6 та банкдаги давлат улушларини босқичма-босқич сотиш режасини тасдиқлади.

2022 йилда тасдиқланган хусусийлаштириш дастурида Халқаро молия корпорацияси, Европа тикланиш ва тараққиёт банки ҳамда Осиё тараққиёт банкини жалб қилган ҳолда йил охирига қадар “Ўзсаноатқурилишбанк” АТБ ва “Асакабанк” АТБнинг давлат улушлари савдога чиқарилиши белгиланди.

Шунингдек, 2023 йил 1 июлга қадар АТ “Халқ банки”, “Микрокредитбанк” АТБ, АТ “Алоқабанк”, “Агро банк” АТБ, “Ўзмиллийбанк” АЖларнинг акцияларини фонд биржаси орқали оммавий жойлаштириш (IPO) ишларини ташкиллаштириш вазифаси қўйилди.

Бироқ, 2023 йил август ойида улушларни сотиш муддати 2024 йил охирига кўчирилди, кейин эса 2025 йил охиригача узайтирилди.

Fitch Ratings агентлигининг банк сектори бўйича директори Павел Каптел аввал хусусийлаштирилиши режалаштирилган учта давлат банкини 2025 йилда ҳам сотиш анча қийин бўлишини айтган эди. Fitch вакили ҳукумат, Марказий банк ва давлат банклари инвесторлар билан битим тузиш учун олдиндан тайёргарлик ишларини амалга ошираётганини маълум қилган.