Fitch Ўзбекистондаги бешта банкнинг рейтингларини қайта кўриб чиқди

16.09.2026 12:52

22

Fitch халқаро рейтинг агентлиги сентябрь ойи бошидан буён бешта банк — Капиталбанк, Ипотека-банк, TBC Bank Uzbekistan, ANORBANK ҳамда Ипак Йўли банкларининг рейтингларини қайта кўриб чиқди. Ҳар бир банк бўйича рейтинг ҳаракатлари қандай бўлгани ҳақида мақолада ўқинг.

Фото: corporatefinanceinstitute.com

Fitch Ratings 7–15 сентябрь кунлари Ўзбекистондаги давлатга тегишли бўлмаган бешта банк бўйича рейтинг ҳаракатларини эълон қилди. Капиталбанк ва Ипак Йўли банкнинг рейтинглари «B»дан «B+»га оширилди. Ипотека-банк бўйича прогноз «Ижобий»га ўзгартирилиб, барқарорлик рейтинги кўтарилди. TBC Bank Uzbekistan рейтинги қайта тасдиқланди, ANORBANK рейтинги эса «CCC+»гача пасайтирилди.

Барча банклар бўйича тақдим этилган релизларда агентлик Ўзбекистон банклари учун операцион муҳит баҳосини «b»/«Ижобий»дан «b+»/«Барқарор»га кўтарганини қайд этган. Fitch буни сўнгги икки йилда банк соҳасидаги ислоҳотлар, хусусан, тартибга солишнинг кучайиши ва илгаридан қолган рисклар бўйича олиб борилган ишлар билан изоҳлайди. Агентлик фикрича, бу омиллар 2026 йилнинг биринчи ярмидаги юқори иқтисодий ўсиш (йиллик 8,5 фоиз) билан биргаликда банклар бизнеси кенгайишига хизмат қилади. Шунингдек, ўрта муддатли истиқболда фойда ва капитал шаклланишини қўллаб-қувватлайди.

Капиталбанк: рейтинглар «B+»гача оширилди ва тўхтатилди

Fitch 7 сентябрь куни «Капиталбанк» АТБнинг хорижий ва миллий валютадаги эмитентнинг узоқ муддатли дефолт рейтингларини (IDR – Issuer Default Rating) «B»дан «B+»га, барқарорлик рейтингини (VR – Viability Rating) эса «b»дан «b+»га оширган. Узоқ муддатли IDR бўйича прогноз «Ижобий»дан «Барқарор»га ўтказилган.

Шу билан бирга, агентлик тижорий сабабларга кўра банк рейтингларини бекор қилганини ва бундан кейин Капиталбанкка рейтинг ҳамда таҳлилий хизмат кўрсатмаслигини маълум қилган.

Fitch рейтинг оширилишини операцион муҳитнинг сезиларли яхшилангани билан изоҳлаган. Агентлик баҳосига кўра, бу банкнинг бизнес профили, капиталлашуви ва ликвидлигини мустаҳкамлаган, юқори даромадлилик эса барқарор сақланган. Рейтинглар банкнинг йирик бизнес кўлами, ички манбалар ҳисобидан капитал шакллантириш қобилияти ва ликвидлик захирасининг кучлилигига асосланган. Айни пайтда кредитлашнинг бир соҳада тўпланиши ва тез ўсишга мойиллик риск профилига салбий таъсир қилувчи омиллар сифатида қайд этилган.

2026 йил биринчи ярми якунида Капиталбанк банк тизими кредитларининг 6 фоизига эга бўлган. 2021–2023 йилларда чакана автокредитлашни жадал кенгайтирган банк бу йўналишда кредит ажратишни анча секинлаштириб, кичик ва ўрта бизнесни кредитлашга фаол ўтган. Шунга қарамай, автокредитлар ҳали ҳам портфелнинг ярмидан кўпини ташкил этади. Чакана бўлмаган кредитлар ҳажми 2024–2025 йилларда икки баробардан кўпроқ ошган. Fitch Ўзбекистонда кичик ва ўрта бизнесни кредитлашни асосан хорижий валютада амалга оширилгани учун юқори рискли деб ҳисоблайди. Хорижий валютадаги кредитлар улуши 2025 йил охиридаги 41 фоиздан 2026 йил биринчи ярми якунида 46 фоизга чиқиб, бозор бўйича ўртача кўрсаткичдан (39 фоиз) ошган.

Муаммоли кредитлар улуши 5 фоиз, иккинчи босқич (Stage 2) кредитлари 6 фоиз бўлган. Уларнинг асосий қисми аввалги жадал ўсиш даврида берилган автокредитларга тўғри келади. Агентлик бу рискларни бошқариладиган деб баҳолаган, чунки муаммоли кредитлар майда, миллий валютада берилган ва ликвид гаров билан таъминланган.

Операцион фойда 2022–2025 йилларда риск бўйича тортилган активларнинг (RWA – Risk-Weighted Assets) ўртача 5 фоизини ташкил этган. Капиталнинг даромадлилиги (ROE – Return on Equity) фондлаштириш қимматлашгани сабабли 2025 йилдаги 29 фоиздан 2026 йил биринчи ярмида 18 фоизга тушган. Fitch 2026 йилда операцион фойда RWA'нинг 5 фоизидан паст бўлишини, бироқ соҳа бўйича ўртача кўрсаткичдан сезиларли юқори қолишини кутмоқда. Fitch асосий капитали (FCC – Fitch Core Capital) кўрсаткичи 2025 йил охиридаги 14,6 фоиздан 2026 йил биринчи ярми якунида 16,4 фоизга ошган. Кредитларнинг депозитларга нисбати 82 фоизни ташкил этган (бозор бўйича ўртача — 137 фоиз), ликвид активлар мижозлар маблағларининг тахминан 40 фоизини қоплаган.

Юқорида айтилганидек, рейтинглар бекор қилингани учун уларнинг оширилиши ёки пасайтирилишига олиб келадиган омиллар энди қўлланилмайди.

Ипотека-банк: прогноз «Ижобий»га ўзгартирилди

Fitch 8 сентябрь куни «Ипотека-банк» АТИБ рейтингларининг прогнозини «Барқарор»дан «Ижобий»га ўзгартирган ва хорижий ҳамда миллий валютадаги узоқ муддатли IDR рейтингларини «BB» даражасида тасдиқлаган. Акциядор кўмаги рейтинги (SSR – Shareholder Support Rating) «bb», таъминланмаган устувор қарз рейтинги «BB» даражасида тасдиқланган, барқарорлик рейтинги (VR) эса «b»дан «b+»га оширилган.

Прогноз ўзгариши Ўзбекистон суверен рейтинги бўйича яқинда қабул қилинган шундай қарорни такрорлайди. Барқарорлик рейтинги оширилишини агентлик операцион муҳитнинг яхшилангани, банкнинг илгаридан қолган муаммоли активлар бўйича эришган ютуқлари, барқарор даромадлиликка қайтгани ва капиталлашувнинг анча ошгани билан изоҳлаган.

Банкнинг IDR рейтинглари бош банк — OTP Bank Plc'нинг эҳтимолий кўмагига асосланади. Бунда OTP'нинг назорат улушига эгалиги, банкнинг OTP санация гуруҳига киритилгани, шўъба банк дефолти бош компания учун юқори обрў рискини туғдириши ва кўмак кўрсатиш қийматининг пастлиги ҳисобга олинган. Шу билан бирга, SSR ва хорижий валютадаги IDR Ўзбекистоннинг «BB» даражасидаги мамлакат шипи (максимал чегараси) билан чекланган, чунки маблағ ўтказиш ва конвертацияда чекловлар юзага келиши мумкин.

Ипотека-банк активлари бўйича мамлакатда еттинчи ўринда туради: 2026 йил биринчи ярми якунида соҳа активларининг 6 фоизи унга тўғри келган. Ипотека кредитлаш бозоридаги улуши 21 фоиз, ялпи кредитларнинг 80 фоиздан ортиғи чакана кредитлардир. Банк акцияларининг 73 фоизи OTP гуруҳига тегишли. Яқинда Халқаро молия корпорацияси (IFC) молиялаштириш линиясини конвертация қилиш орқали 9 фоиз улушни қўлга киритган. Кредит портфели 2025 йилда 6 фоиз ўсган, Fitch 2026 йилда ўсиш 15 фоизгача тезлашишини кутмоқда. Хорижий валютадаги кредитлар улуши 14 фоизга тушган (соҳа бўйича — 39 фоиз).

Учинчи босқич (Stage 3) муаммоли кредитлари улуши 2024 йил биринчи ярми якунидаги энг юқори 23 фоиздан 2025 йил охирида 19,7 фоизга камайган. Fitch 2026 йил охирига бориб бу кўрсаткич 13 фоиздан пастга тушишини кутмоқда. Иккинчи босқич кредитлари улуши 17,8 фоиздан 8,4 фоизга қисқарган. Операцион фойданинг RWA'га нисбати 2025 йилда 5,8 фоиз бўлган, 2026 йилда 6 фоиздан ошиши прогноз қилинмоқда. Соф фоиз маржаси 2024 йилдаги 9 фоиздан 2025 йилда 7,6 фоизга тушган, агентлик буни вақтинчалик ҳолат деб ҳисоблайди ва 2026 йилда 8 фоизгача тикланишини кутади.

Fitch маълумотига кўра, мамлакат шипи оширилса ва OTP'нинг кўмак бериш имконияти ҳамда тайёрлиги ўзгармаса ёки яхшиланса, SSR ва IDR рейтинглари оширилади. Барқарорлик рейтингини ошириш учун эса операцион муҳит баҳосининг янада яхшиланиши, эски муаммоли активларнинг қисқариши ҳамда юқори даромадлилик ва капиталлашувнинг сақланиши талаб этилади. Аксинча, мамлакат шипи пасайтирилса ёки OTP'нинг кўмак бериш имконияти сезиларли заифлашса, рейтинглар пасайтирилиши мумкин.

TBC Bank Uzbekistan: рейтинглар «BB-» даражасида тасдиқланди

Fitch 8 сентябрь куни «TBC Bank Uzbekistan» АЖнинг узоқ муддатли IDR рейтингларини «BB-» даражасида, «Барқарор» прогноз билан тасдиқлаган. Барқарорлик рейтинги (VR) «b», акциядор кўмаги рейтинги (SSR) «bb-» даражасида сақланиб қолган.

Банк рейтинглари TBC BANK Group PLC гуруҳининг асосий банки — Грузиянинг TBC BANK JSC («BB»/«Барқарор») томонидан кўрсатилиши мумкин бўлган кўмакка асосланган. SSR бош банк IDR'идан бир поғона паст белгиланган. Fitch Ўзбекистондаги шўъба банкнинг гуруҳдаги ролини ўртача деб баҳолаган, бироқ келгуси беш йилда у аста-секин ошишини кутишини айтган. 2025 йил охирида TBC Bank Uzbekistan активлари бош банк активларининг 8 фоизига тенг бўлган.

TBC Bank Uzbekistan соҳа активларининг 1,4 фоизига эга кичик рақамли чакана банк бўлиб, таъминотсиз истеъмол кредитлари бозорида етакчи ҳисобланади. Регулятив ўзгаришлар ортидан банк кичик ва ўрта бизнес учун маҳсулотлар таклиф қила бошлаган. Кредит портфели 2024 йилда 112 фоиз, 2025 йилда 44 фоиз ўсган. Кредит риски қиймати 2024 йилдаги 6 фоиздан 2025 йилда ўртача ялпи кредитларнинг 11,2 фоизига кескин ошган. Fitch буни портфелнинг тез ўсишдан кейин «етилиши» ва бир марталик харажатлар билан изоҳлаган.

Муаммоли кредитлар улуши 2024 йил охиридаги 2,2 фоиздан 2025 йил охирида 6 фоизга чиққан. Уларнинг захиралар билан қопланиши 129 фоизни ташкил этган. Агентлик 2026 йилда муаммоли кредитлар улуши 10 фоизга яқинлашишини кутмоқда. Соф фоиз маржаси 2025 йилда 23,7 фоиз, операцион харажатлар даромаднинг 49 фоизи бўлган. Бироқ захира харажатлари захираларни шакллантиришдан олдинги операцион фойданинг 80 фоизини ташкил этгани учун капиталнинг ўртача даромадлилиги 8 фоизда қолган.

FCC кўрсаткичи 2024 йилдаги 20,8 фоиздан 2025 йил охирида 15,4 фоизга тушган, чунки ички капитал шаклланиши RWA ўсишидан анча ортда қолган. 2026 йилнинг тўққиз ойида банк қўшимча капитал олган. Мижозлар маблағлари 2025 йил охирида фондлаштиришнинг 58 фоизини ташкил этган (2024 йилда — 67 фоиз). Кредитларнинг депозитларга нисбати 165 фоиз бўлган, қайта молиялаштириш рисклари эса акциядорларнинг ликвидлик кўмаги ҳисобига юмшатилади.

Fitch маълумотига кўра, TBC BANK рейтинглари пасайтирилса ёки Ўзбекистондаги шўъба банкнинг гуруҳдаги роли заифлашса, TBC Bank Uzbekistan рейтинглари ҳам пасайтирилади. Капиталлашув сезиларли ёмонлашиб, бу ўз вақтида капитал киритиш билан қопланмаса, барқарорлик рейтинги пасайиши мумкин. Аксинча, бош банк рейтинги оширилса ёки шўъба банкнинг гуруҳ учун аҳамияти сезиларли ошса, рейтинглар кўтарилиши мумкин.

ANORBANK: рейтинг «CCC+»гача пасайтирилди

Fitch 14 сентябрь куни «ANORBANK» АЖнинг хорижий ва миллий валютадаги узоқ муддатли IDR рейтингларини «B-»дан «CCC+»га, барқарорлик рейтингини (VR) «b-»дан «ccc+»га пасайтирган. Қисқа муддатли IDR'лар «B»дан «C»га туширилган. Бунгача узоқ муддатли рейтинглар «Салбий» прогнозга эга эди.

Агентлик пасайтиришни банкнинг Молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартлари (МҲХС) бўйича асосий капитали жуда паст даражагача кескин камайгани ва риск профилининг ўта таваккалчи экани билан изоҳлаган. Fitch маълумотига кўра, сўнгги тўрт йилда банк беқарор операцион муҳитда тажовузкор ўсишга йўл қўйиб, капитал захирасини жуда тор ушлаб келган ва регулятив минимумдан бироз юқорида фаолият юритган. Эътиборли жиҳати, банк рейтинг қарори устидан апелляция бериб, қўшимча маълумот тақдим этган ва бу рейтинг қўмитасининг дастлабки қароридан фарқли натижага олиб келган.

FCC кўрсаткичи 2024 йил охиридаги 4,3 фоиздан 2025 йил охирида 0,9 фоизга тушган. Агентлик бу кўрсаткични дунё бўйича Fitch баҳолайдиган банклар орасидаги энг заифлардан бири деб атаган. Пасайиш акциядорнинг капитал кўмаги билан қопланмаган кредит портфелининг кескин ўсиши билан боғлиқ. Регулятив биринчи даражали капитал етарлилиги 2025 йил охирида 10,4 фоиз бўлиб, 10 фоизлик минимал талабдан бироз юқори қолган. Бу кўрсаткичнинг FCC'дан анча юқорилиги номоддий активларнинг регулятив капиталдан чегирилмаслиги, миллий стандартлардаги захира талабларининг юмшоқлиги ҳамда акциядорга тегишли имтиёзли акциялар ҳисобга олиниши билан изоҳланади.

Банк кузатув кенгаши 9 сентябрь куни капитални мустаҳкамлаш бўйича чора-тадбирларни маъқуллаган. Улар орасида акциядор томонидан 100 миллиард сўм оддий капитал киритилиши ва номоддий активларни сотиш бор. Fitch бу чоралар бажарилгач, FCC кўрсаткичи 2026 йил охирига бориб тахминан 5 фоизга етишини кутмоқда.

Ялпи кредитлар 2025 йилда 50 фоиз, сўнгги тўрт йилда эса паст базадан ўн баробардан кўпроқ ўсган. Портфел «етилиши» билан активлар сифати ёмонлашган: муаммоли кредитлар улуши 3 фоиздан 5 фоизга, иккинчи босқич кредитлари 4 фоиздан 9 фоизга ошган. Агентлик бу кўрсаткичлар янада ёмонлашишини кутмоқда. Операцион фойда 2024 йилдаги RWA'нинг 2,4 фоизидан 2025 йилда 0,3 фоизга тушган.

Агентликнинг маълум қилишича, ANORBANK 2026 йил биринчи ярми якунида соҳа кредитларининг 2 фоизи, депозитларининг 3 фоизига эга. Банк асосан нодавлат, биринчи навбатда жисмоний шахслар депозитлари ҳисобига фондлашади. 2026 йил биринчи ярми якунида ликвид активлар жами активларнинг 15 фоизини ташкил этган. Fitch ликвидликни етарли деб баҳолаб, бу устувор кредиторлар учун рискларни юмшатишини таъкидлаган.

Fitch маълумотига кўра, капитални тиклаш режаси тўлиқ ёки ўз вақтида бажарилмай, FCC кўрсаткичи 5 фоизга етмаса, банк рейтинглари яна пасайтирилади. Банк зарарга ишласа ёки минимал капитал талабларини бузиб, фавқулодда капитал кўмагига муҳтож бўлса, барқарорлик рейтинги «f»гача туширилиши мумкин.

Ликвидлик кескин ёмонлашиб, устувор мажбуриятлар бўйича дефолт риски ошса ҳам рейтинг пасайтирилиши мумкин. Аксинча, FCC кўрсаткичи барқарор равишда 6 фоиздан юқори бўлса, агентлик рейтингни оширади.

Ипак Йўли банк: рейтинглар «B+»гача оширилди

Fitch 15 сентябрь куни Ипак Йўли банкнинг хорижий ва миллий валютадаги узоқ муддатли IDR рейтингларини «B»дан «B+»га, барқарорлик рейтингини (VR) «b»дан «b+»га оширган. Прогноз «Ижобий»дан «Барқарор»га ўзгарган, қисқа муддатли IDR'лар эса «B» даражасида тасдиқланган.

Агентлик рейтинг оширилишини операцион муҳитнинг яхшилангани, активлар сифати ва капиталлашувнинг мақбуллиги, юқори даромадлилик ва етарли ликвидлик захираси билан изоҳлаган. Рейтинг банкнинг ўз кредит профилига асосланади.

Ипак Йўли банк 2026 йил биринчи ярми якунида соҳа активларининг 3 фоизига эга, ялпи кредитларнинг 79 фоизини корпоратив ва кичик-ўрта бизнес кредитлари ташкил этади, банк чакана кредитлашни ҳам ривожлантирмоқда. Акциядорлари орасида халқаро молия институтлари бор, бироқ Fitch мулкчилик тузилмасини мураккаб деб баҳолайди. Кредит портфели 2023–2025 йилларда йилига ўртача 26 фоиз ўсган, соҳа бўйича ўртача кўрсаткич 21 фоиз бўлган. Хорижий валютадаги кредитлар улуши 49 фоизни ташкил этиб, соҳа бўйича ўртача кўрсаткичдан (39 фоиз) юқори.

Муаммоли кредитлар улуши 2024 йил охиридаги 3,7 фоиздан 2025 йил охирида 2,9 фоизга тушган ва захиралар билан 80 фоизга қопланган. Иккинчи босқич кредитлари улуши 8,7 фоиз билан юқорилигича қолмоқда, бироқ Fitch 2026–2027 йилларда муаммоли кредитлар улуши 5 фоиздан ошмаслигини кутмоқда. Соф фоиз маржаси 2025 йилда 8,8 фоиз бўлган, операцион фойда RWA'нинг 3,5 фоизини ташкил этган.

FCC кўрсаткичи 2024 йил охиридаги 14,1 фоиздан 2025 йил охирида 15,2 фоизга кўтарилган. Регулятив биринчи даражали капитал етарлилиги 2026 йил биринчи ярми якунида 15,6 фоизга етган, минимал талаб 10 фоиз. Улгуржи фондлаштириш 2025 йил охирида мажбуриятларнинг 37 фоизини ташкил этган ва асосан халқаро молия институтларининг узоқ муддатли маблағларидан иборат. Кредитларнинг депозитларга нисбати 112 фоиз бўлган, юқори ликвид активлар активларнинг 37 фоизини ташкил этган.

Fitch маълумотига кўра, FCC кўрсаткичи барқарор равишда 12 фоиздан пастга тушса ёки фондлаштириш беқарорлашса, банк рейтинглари пасайтирилиши мумкин. Рейтингни янада ошириш учун эса операцион муҳит баҳосининг яхшиланиши ва банкнинг риск иштаҳасини мўътадиллаштириши талаб этилади.

Теглар:

#fitch

Улашиш:

Ellipsis Сўнгги янгиликлар

Ellipsis Энг кўп ўқилаётган