S&P Global Ratings халқаро рейтинг агентлиги илк бор Микрокредитбанкка рейтинг хулосасини тақдим этди. Тегишли пресс-релиз агентлик сайтида 11 август куни эълон қилинган.

Банк сайтидаги маълумотларга кўра, шу пайтгача Микрокредитбанк Fitch Ratings'дан «BB» («ижобий» прогноз), Moody's'дан «Ba3» («ижобий») ҳамда миллий «Ahbor-Reyting» агентлигидан «uzA» («барқарор») баҳосини олган эди. S&P белгилаган «BB-» Moody's нинг «Ba3» баҳосига тенг келади ва Fitch'нинг «BB» баҳосидан бир поғона паст (таққослаш — таҳр.).

Агентлик Ўзбекистондаги банклар учун умумий бўлган «b+» анкер даражасидан келиб чиққан — у иқтисодий таваккалчилик бўйича «7» ва тармоқ таваккалчилиги бўйича «9» баҳоларига асосланади. Микрокредитбанкнинг мустақил кредит профили (SACP) «b» даражасида баҳоланган, рейтингдаги фарқ эса давлат билан боғлиқ ташкилот (GRE) сифатидаги қўллаб-қувватлаш ҳисобига қўшилган икки поғонани англатади. S&P банкни давлат билан жуда кучли алоқага эга ташкилот деб ҳисоблайди: давлат унга тўлиқ эгалик қилади, назорат этади ва ўсиш стратегиясига сезиларли таъсир кўрсатади.

2026 йил 1 июнь ҳолатига банк активлари 33,8 триллион сўмни (2,8 миллиард доллар) ташкил этган. Микрокредитбанк Ўзбекистондаги 34 та банк орасида 11-ўринда туради, бозор улуши активлар бўйича тахминан 3,4 фоиз, кредитлар бўйича 3,5 фоиз, депозитлар бўйича 2,5 фоизни ташкил этади.

Ҳисоботда банкнинг ўтмишдаги муаммолари ҳам очиқ келтирилган. Субсидияланган чакана ва микрокредитлашга жамланиш ҳамда андеррайтинг стандартларининг юмшоқлиги 2023–2024 йилларда актив сифатининг сезиларли ёмонлашувига ва кредит йўқотишларига олиб келган. Банк давлатдан капитал ёрдами олган ва муаммоли кредитларнинг катта қисмини ҳисобдан чиқарган — бу 2025 йилда рентабелликни яхшилаш имконини берган.

Раҳбарият ишлаб чиққан янги стратегия андеррайтинг стандартлари ва кредит таваккалчилигини бошқаришни яхшилаш, тижорат кредитлашини ўстириш ҳамда субсидияланган кредитлаш улушини умумий портфелнинг тахминан 20 фоизи даражасида ушлаб туришни назарда тутади. Айни пайтда агентлик раҳбарият бу стратегияни муваффақиятли амалга ошириш қобилиятини ҳали намойиш этмаганини қайд этади ва Ўзбекистон банк тизимида корпоратив бошқарув ҳамда шаффофлик даражаси жаҳон шерикларига нисбатан заифроқ эканини эслатиб ўтади.

Прогнозга кўра, банкнинг таваккалчиликка мослаштирилган капитал (RAC) коэффициенти келгуси 12–18 ойда 7–10 фоиз оралиғида барқарорлашади — 2025 йил якунида у 12,1 фоизни ташкил этганди. Ҳисоб-китоб кредит портфелининг келгуси икки йилда 18–20 фоиз ўсиши ва соф фоиз маржасининг 4,0–4,2 фоиз даражасида қолиши тахминига асосланади. S&P келгусидаги давлат капитал ёрдамини прогнозга киритмаган, чунки унинг қачон ва қанча миқдорда берилиши ҳозирча аниқ эмас.

Актив сифати рейтинг учун нисбий заифлик бўлиб қолади. 3-босқич (Stage 3) кредитлари 2025 йил якунида 15,4 фоизни ташкил этган, келгуси 24 ойда улар 14,5–16,5 фоиз оралиғида қолиши кутилмоқда.

Муаммоли активларнинг захиралар билан қопланиши 2025 йил якунида 23 фоизни ташкил этган — бу бошқа ўхшаш давлат банклариникидан паст. Агентлик фикрича, бу яширин йўқотишларни қоплаш учун давлатдан қўшимча капитал ёрдами талаб этилиши мумкинлигини кўрсатади.

Кредитларнинг аксарияти кўчмас мулк ёки ускуна билан таъминланган, бироқ айрим қарзлар фақат суғурта полиси билан таъминланган — S&P буни Ўзбекистонда юқори таваккалли кредитлаш амалиёти деб баҳолайди.

Банкнинг депозит базаси кредит портфелини барқарор молиялаштириш учун етарли эмас: 2025 йил якунида мижоз кредитларининг депозитларга нисбати 300 фоиздан ошган. Шу билан бирга банк давлат фондлашининг турли манбаларидан фойдаланади, улар умумий фондлашнинг 30 фоизигача қисмини ташкил этади. Агентлик фикрича, бу ривожланмаган депозит базасини асосан қоплайди. 2025 йил якунида кенг ликвид активлар умумий активларнинг 15,5 фоизини ташкил этган.

«Барқарор» прогноз банкнинг актив сифати шериклариникидан паст бўлиб қолиши, бироқ келгуси 12 ой давомида давлат қўллаб-қувватлашидан фойдаланишни давом эттириши кутилаётганини акс эттиради. Рейтинг ҳукуматнинг банкка нисбатан стратегияси ўзгарса ёки банк режалаштирилган ўсишни таъминлай олмаса пасайтирилиши мумкин. Рейтингнинг келгуси 12 ойда оширилишини агентлик «жуда кам эҳтимолли» деб баҳолайди — бунинг учун RAC коэффициенти 10 фоиздан барқарор юқори бўлиши талаб этилади.

Маълумот учун, Ўзбекистонда учала етакчи халқаро агентликнинг — Fitch Ratings, Moody's ва S&P Global Ratings'нинг баҳосига эга банклар кўп эмас. Улар қаторига Ўзмиллийбанк, Асакабанк, Ўзсаноатқурилишбанк ва Kapitalbank киради. Микрокредитбанк ушбу рўйхатга қўшилган навбатдаги банк бўлди.