Fitch Ratings халқаро рейтинг агентлиги Ўзбекистоннинг 7 та йирик давлат банки рейтинг прогнозларни «Барқарор»дан «Ижобий»га оширди. 2026 йил 8 июнь куни эълон қилинган ҳисоботга кўра, Ўзмиллийбанк (NBU), Агробанк , Халқ банки, Бизнесни ривожлантириш банки (BRB), Алоқабанк, Микрокредитбанк  ва Туронбанк ушбу рўйхатдан жой олган.

Шу билан бирга, агентлик юқоридаги дастлабки 6 та банкнинг узоқ муддатли рейтингини «BB» (ҳукумат томонидан қўллаб-қувватлаш рейтинги – «bb») даражасида, Туронбанк рейтингини эса «BB-» («bb-») даражасида тасдиқлади. Банкларнинг ҳаётийлик рейтингларига (Viability Ratings) бу ҳаракатлар таъсир кўрсатмаган.

Сабаб ва омиллар

Fitch экспертларининг қайд этишича, банклар прогнозининг «Ижобий»га ўзгартирилиши жорий йилнинг 3 июнь куни Ўзбекистон Республикасининг суверен рейтинги бўйича прогнознинг оширилиши билан бевосита боғлиқ. Бу ҳолат Ўзбекистон ҳукуматининг маҳаллий давлат банкларини қўллаб-қувватлаш борасидаги имкониятлари ва салоҳияти яхшиланганини акс эттиради.

Олтита банкнинг (Туронбанкдан ташқари) «BB» рейтинги мамлакатнинг суверен рейтинги билан тенглаштирилган. Бу ҳукумат томонидан қўллаб-қувватланиш эҳтимоли ўртача эканлигини билдиради. Мазкур баҳолашда банклардаги давлат улушининг юқорилиги, давлат томонидан капитал ва молиявий кўмакнинг мунтазамлиги, шунингдек, стратегик тармоқларни (Ўзмиллийбанк, Агробанк) ҳамда устувор ижтимоий дастурларни (Халқ банки, БРБ, Алоқабанк ва Микрокредитбанк) молиялаштиришдаги уларнинг муҳим роли инобатга олинган.

Туронбанк рейтингининг суверен рейтингдан бир поғона пастлиги эса банкнинг ҳукумат учун тизимли ва стратегик аҳамияти нисбатан чеклангани, банк ўлчами кичиклиги ҳамда йирик сиёсий банкларга қараганда камроқ капитал ёрдами олиши билан изоҳланган.

Хусусийлаштириш истиқболлари

Fitch ҳукуматнинг Алоқабанк ва Туронбанкдаги назорат пакетларини 2030 йилгача хорижий инвесторларга сотиш режаларига қарамай, ушбу банклар давлат томонидан қўллаб-қувватланишида давом этишини кутмоқда. Агентлик фикрича, йирик банклар муваффақиятли сотилмагунча (камида 2027 йилгача) бу банкларнинг хусусийлаштирилиши кутилмайди.

Бундан ташқари, 2025 йилда Алоқабанк янги сиёсий ролни қабул қилгани унинг сотилиш эҳтимолини янада камайтиради ва агентлик хусусийлаштириш режалари якунда бекор қилиниши мумкинлигини ҳам истисно этмаган. Банклар давлат ихтиёрида қолар экан, уларга давлат ёрдами тақдим этилиши давом этади.

ESG (Экологик, ижтимоий ва корпоратив бошқарув) омиллари

Қайд этилган барча 7 та давлат банки бошқарув тузилмаси (Governance Structure) бўйича ESG тизимида '4' баллга эга. Бу Ўзбекистон ҳукуматининг банклар кузатув кенгаши ва стратегиясини ишлаб чиқишда юқори даражада аралашувини англатади ва уларнинг кредит профилига муайян даражада салбий таъсир кўрсатади.

Шунингдек, Агробанк қишлоқ хўжалигини субсидиялашдаги иштироки сабабли, Халқ банки ва Микрокредитбанк эса кам таъминланган аҳолини қўллаб-қувватлаш ҳамда камбағалликни қисқартиришга қаратилган ижтимоий кредитлашга йўналтирилгани сабабли ижтимоий таъсир кўрсаткичлари бўйича '3' балл билан баҳоланган. Аммо бу омиллар банкларнинг умумий рейтингига минимал даражада таъсир кўрсатади.

Ушбу мақола Fitch Ratings пресс-релизи асосида Bankers.uz нашри учун тайёрланди.